Czy cmentarze są zagrożeniem dla środowiska?

Badania krakowskich naukowców wskazują, że lokalizacja cmentarzy, a także sposób pochówku, mogą prowadzić do zanieczyszczenia wód gruntowych oraz wpływać na atmosferę poprzez emisję gazów pochodzących z procesów rozkładu.

Cmentarze a jakość wody

W Polsce cmentarze często znajdują się w pobliżu kościołów, a te z kolei są zlokalizowane w sąsiedztwie gospodarstw domowych korzystających z wody z przydomowych studni. Naukowcy przebadali jakość wód gruntowych wokół 70 różnych cmentarzy, koncentrując się na zawartości jonów azotanowych i fosforanowych. Jak wiadomo fosfor jest podstawowym składnikiem ciała człowieka, bardzo dobrze rozpuszczalnym w wodzie. Razem z azotem stanowią 96 % ciała człowieka. Wodę zbadano również pod względem zawartości kwasu glutaminowego i lizyny. Pozwoliło to stwierdzić, że wielkość zanieczyszczeń w wodach podziemnych uzależniona jest od budowy  geologicznej oraz warunków utleniania terenu. Największe zanieczyszczenie wód zanotowano w regionach piaszczystych i żwirowych o dobrej przepuszczalności.

Gazy powstałe w wyniku rozkładu ciał

Oprócz zanieczyszczenia wód, pochówek może wpływać również na atmosferę. Przykładem jest tajemniczy fenomen świetlistych obłoków w Puszczy Niepołomickiej, który zainteresował nie tylko badaczy, ale i media. Obłoki widoczne były na wysokości około 1 metra od ziemi, zmieniały swoje kształty i kolory. Po wielu latach badań wyjaśniono, że był to efekt spalających się gazów powstałych w wyniku rozkładu zwłok. W tym miejscu spoczywa ponad 1700 ofiar hitlerowskich egzekucji, pochowanych bez trumien i w płytkich grobach. Metal z amunicji, obecny w ciałach rozstrzelanych, połączył się z fosforem i wodorem, tworząc mieszanki gazowe podatne na samozapłon. Dodatkowo, wyczuwalne w powietrzu związki fosforowodorowe, o charakterystycznym rybim zapachu, są toksyczne i mogą stanowić zagrożenie dla ludzi i zwierząt.

Czy eko cmentarze są przyszłością?

Świadomość wpływu tradycyjnych cmentarzy na środowisko skłania do poszukiwania alternatyw. Coraz częściej mówi się o eko cmentarzach, gdzie stosuje się biodegradowalne urny i trumny, unika chemicznych środków konserwujących ciało w czasie balsamacji, a nagrobki zastępowane są drzewami lub naturalnymi kamieniami. Ponadto wprowadza się rozwiązania ograniczające przedostawanie się zanieczyszczeń do wód gruntowych, jak na przykład specjalne warstwy ochronne w glebie. Firma KLEPSYDRA w Łodzi zarządza kwaterą ekologiczną znajdującą się na na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Łodzi. To pierwsza taka inicjatywa w regionie, zapewniająca godny spoczynek w zgodzie z naturą. Więcej o ekologicznym pochówku przeczytasz na naszej stronie.

Podsumowanie

Wpływ lokalizacji cmentarzy na środowisko przyrodnicze jest cały czas dogłębniej badany. Jest to temat poruszany podczas wielu konferencji naukowych. W obliczu zmian klimatycznych oraz wzrastającej liczby pochówków, ekologiczne alternatywy mogą stać się bardziej powszechne, pozwalając na godne pożegnanie zmarłych przy jednoczesnym dbaniu o naturę. Zmiany te mogą sprawić, że miejsca pamięci staną się bardziej przyjazne dla środowiska i przyszłych pokoleń.