Nowa miejska nekropolia w Łodzi

W Łodzi mamy 26 cmentarzy. Należą do kościołów różnych wyznań, część jest własnością komunalną. W mieście znajduje się 15 cmentarzy katolickich, dwa ewangelicko-augsburskie, dwa prawosławne. Jest też cmentarz wojskowy, mariawicki i baptystów. W Łodzi są również trzy cmentarze komunalne i jeden żydowski.

Najstarszą łódzką nekropolią jest Stary Cmentarz przy ul. Ogrodowej. Założono go w 1855 roku.
W jego sąsiedztwie znajduje się nowy dom pogrzebowy z salą pożegnań oraz kwiaciarnia firmy Klepsydra. W obiekcie mieści się również kancelaria cmentarza Parafii Ewangelicko-Augsburskiej św. Mateusza.

Cmentarz podzielony jest na trzy części: katolicką, ewangelicką i prawosławną. Od 1995, cyklicznie 1 listopada, prowadzona jest kwesta na rzecz ratowania zabytków Cmentarza. Od tej pory uratowano i odnowiono już kilkadziesiąt obiektów cmentarza. Inicjatorem tej akcji był Wojciech Słodkowski. Zbiórkę teraz organizuje Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem. Swoje miejsce znaleźli na nim przemysłowcy, architekci, prawnicy, przedstawiciele starych łódzkich rodów, uczestnicy walk o niepodległość oraz wiele innych mniej lub bardziej znanych osobistości. Tu m.in. pochowani są fabrykanci budujący potęgę przemysłową Łodzi.

Kaplica Heinzlów znajduje się w części katolickiej Starego Cmentarza. Jest to jedna z największych kaplic. Grobowiec ten nawiązuje stylem do włoskiego renesansu, a kształtem przypomina kaplicę Zygmuntowską na Wawelu. Patrząc na nią mamy wrażenie, że dwanaście pięknych aniołów „podtrzymują” kopułę kaplicy. Spoczywają tam m.in. ciała Juliusza Heinzelera, najbogatszego łódzkiego przemysłowca wyznania rzymskokatolickiego.

Kaplica Scheiblerów to jednak jeden z najokazalszych łódzkich zabytków. Została ona zbudowana w latach 1885 – 1888 według projektu Edwarda Lillpopa i Józefa Piusa Dziekońskiego. Wyglądem przypomina gotycki kościół. Powstała na zamówienie wdowy po Karolu Scheilblerze – Anny z Wernerów. Podobnej kaplicy nie znajdziemy na żadnym innym cmentarzu w Polsce.

Grobowiec Gożejewskich mieści się na pograniczu części prawosławnej i katolickiej. Po jednej stronie grobowca została pochowana Anna Gożejewska, która była katoliczką, a po drugiej jej mąż, który był wyznania prawosławnego. Podczas remontu grobowca okazało się, że obie krypty połączyły się, co jest symbolem złączenia dwóch religii.

Część prawosławna cmentarza jest najmniejsza. Znajdują się na niej przede wszystkim stare groby, które wiążą się z różnymi dramatycznymi wydarzeniami i przypominają m.in. o walce o niepodległość.

W części ewangelickiej Starego Cmentarza znajdują się groby wielu zamożnych łodzian, najbogatszych przemysłowców.

Około 100 pomników znajdujących się na Starym Cmentarzu pochodziło z firmy budowlano-kamieniarskiej rzeźbiarza Antoniego Jana Urbanowskiego. Na przełomie XIX i XX wieku była ona jedną z najprężniejszych i największych w całym Królestwie Polskim z działających w tej branży. W jego zakładzie wykonano m.in. pomnik prezydenta Łodzi Andrzeja Rosickiego Gusława Gayera, Karola Jonshera, mauzoleum Juliusza Kunitza i mauzoleum Heinzlów. Dwieście nagrobków znajdujących się na Starym Cmentarzu jest wpisanych do rejestru zabytków, a niektóre z nich to po prostu perełki architektury. Stary Cmentarz w Łodzi należy do trzech najważniejszych polskich nekropoli po warszawskich Powązkach i krakowskich Rakowicach.